Specjalne Strefy Ekonomiczne w Polsce

Specjalna Strefa Ekonomiczna w PolsceNa przestrzeni ostatnich lat wyraźnie widać duże wahania, jeśli chodzi o liczby wydanych zezwoleń na Specjalne Strefy Ekonomiczne w Polsce. Z jednej strony zauważyć można duże różnice dodatnie, ale z drugiej strony w niektórych latach odnotowano ujemną procentową zmianę. Przyczyną początkowego dużego wzrostu wydawanych pozwoleń mogła być zmiana sytuacji geopolitycznej, a w tym gospodarczej Polski w związku z wejściem do Unii Europejskiej.

Od momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej otworzyły się przed przedsiębiorcami nowe możliwości (w dużej mierze dzięki dotacjom, jak również otwartym granicom), a w konsekwencji większa ich liczba zaczęła wykorzystywać możliwości, jakie daje polski rynek. Tendencja rosnąca utrzymywała się jednak jedynie do 2006 r. W przeciągu omawianego okresu największa ilość nowych zezwoleń przypadała na 2014. W tym też roku odnotowano najwyższą procentową zmianę w tym zakresie. W informacji o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych z 2016 r. podane są również dane za 2015 r., gdzie liczba wydanych wniosków była niemalże dwukrotnie niższa niż w roku poprzednim i osiągnęła poziom 218 pozwoleń.

Średni wynik liczby wydanych nowych pozwoleń w latach 2004-2015 osiągnął poziom ok. 206 pozwoleń. W omawianym okresie - jedynie w przypadku czterech lat - możemy mówić o przekroczeniu średniej, zaś najwyższy wynik (który przypadał na 2014 r.) przekraczał ponad dwukrotnie średnią, jednakże kolejne najwyższe wyniki nie były nawet zbliżone do wyniku z 2014 r. Najniższym wynikiem był ten z 2004 r. i osiągnął on poziom 98 wydanych nowych pozwoleń, co oznacza, że był ponad dwukrotnie niższy od średniej. Porównując pierwszy i ostatni wynik z badanego okresu można stwierdzić, że ten przypadający na 2015 r. jest niemalże równy ze średnią, co oznacza, że na przestrzeni lat ogólnie liczba wydawanych nowych pozwoleń wzrosła ok. dwukrotnie. Ogólna liczba zezwoleń wykazuje od 2004 r. ciągłą tendencję rosnącą, zaś w porównaniu roku 2004 z 2014 wzrosła ona ponad trzykrotnie.

Nakłady inwestycyjne w Specjalnych Strefach Ekonomicznych w Polsce

Sytuacja ogólnego poziomu nakładów inwestycyjnych rysuje się podobnie, jak sytuacja liczby ważnych zezwoleń - od 2004 r. ich poziom był stale rosnący, chociaż w przypadku nakładów inwestycyjnych zdecydowanie większa jest różnica między najniższą a najwyższą wartością (najwyższy wynik jest ponad 5,5-krotnie większy niż wynik najniższy). W przypadku wysokości nakładów finansowych w każdym poszczególnym roku, to widoczny jest wyraźnie ich ciągły spadek w porównaniu do lat poprzednich w okresie 2008-2013. Dopiero od 2013 r. wyraźnie widoczny jest wzrost w tym zakresie. Mimo to, najwyższy wzrost, jeśli chodzi o roczne nakłady, przypada na pierwsze lata badanego okresu, kiedy to wzrost przekracza nawet 100%.

Biorąc pod uwagę całościowe wyniki przypadające na 2015 r., jeśli chodzi o wielkość nakładów finansowych oraz całkowitą ilość zezwoleń możliwe jest obliczenie średniej wartości nakładów dla jednego zezwolenia. I tak we wspomnianym roku nakład na jedno zezwolenie wynosił 51,3 mln zł. Tymczasem w przypadku samego 2015 r. (biorąc pod uwagę jedynie zezwolenia i nakłady z tego roku, a nie skumulowane) nakład na jedno zezwolenie wynosił 44,6 mln zł. W porównaniu do danych powyższych wynik w tym samej kwestii na 2004 r. wynosił 47,6 mln zł. Oznacza to, iż w omawianym okresie średnia wahała się mniej więcej na poziomie 45 mln zł.

Wiodącymi inwestorami w Specjalnych Strefach Ekonomicznych w 2015 r. były następujące spółki:

  • General Motors Manufacturing Poland sp. z o.o.,
  • Volkswagen Poznań sp. z o.o.,
  • Toyota Motor Manufacturing Poland sp. z o.o.,
  • Volkswagen Motor Polska sp. z o.o.,
  • NGK Ceramics Polska sp. z o.o.

Dla porównania w 2009 r. lista ta wyglądała nieco inaczej - wprawdzie pierwsze miejsce wciąż zajmowała General Motors Manufacturing Poland sp. z o.o, to drugą pozycję zajmowała Toyota Motor Manufacturing Poland sp. z o.o., zaś Volkswagen Poznań sp. z o.o. znajdował się na piątej pozycji. Tak czy inaczej czołowi inwestorzy nie zmienili się znacznie w badanym okresie.

Zmiany poziomu bezrobocia w Specjalnych Strefach Ekonomicznych

Na przykładzie Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, stopa bezrobocia w powiatach jest zasadniczo malejąca w każdym przypadku, jeśli wziąć pod uwagę okres 2004-2015 (jako całość). Pomimo ogólnej tendencji spadkowej warto odnotować, iż w poszczególnych latach stopa bezrobocia zmieniała się mimo wszystko rosnąco. Zwykle wzrost stopy bezrobocia był analogiczny dla każdego powiatu, zatem były to zmiany dziejące się na szerszą skalę. Warto przy tym nadmienić, że w momencie, kiedy w danym roku zmniejsza się ilość wydanych pozwoleń, wówczas rośnie również stopa bezrobocia. Taki stan rzeczy wskazuje, że Specjalne Strefy Ekonomiczne mają znaczący wpływ na poziom bezrobocia w danym regionie. Z drugiej jednak strony najwyższa ilość wydanych pozwoleń przypada na 2014 r., jednakże wówczas nie występuje najniższy poziom bezrobocia.

Ogólnie średni poziom bezrobocia w omawianych latach kształtował się następująco w poszczególnych powiatach:

  • M. Tychy - 6,9;
  • M. Gliwice - 7,8;
  • M. Jastrzębie-Zdrój - 10,4;
  • M. Żory - 12,2;
  • M. Dąbrowa Górnicza - 12,6;
  • M. Sosnowiec - 14,7.

Końcowe wyniki - przypadające na 2015 r. - są zatem znacznie niższe od średniego poziomu bezrobocia w przypadku każdego województwa. Zasadniczo różnica między najwyższym a najniższym poziomem stopy bezrobocia różni się w przypadku każdego okręgu. Warto przy tym nadmienić, że największy spadek na przestrzeni omawianych lat odnotował powiat M. Tychy i był on prawie 3,5-krotny.

Wpływ ulg stosowanych w Specjalnych Strefach Ekonomicznych na budżet lokalny

Zasadniczo zwolnienia podatkowe w Specjalnych Strefach Ekonomicznych są znaczące, jednakże w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż fakt istnienia tych ulg nie sprawia, by budżet na tym tracił, a często występuje nawet sytuacja odwrotna. Tak na przykładzie Specjalnej Strefy Ekonomicznej Euro-Park Mielec dostrzeżono, że w pierwszym okresie - pomimo udzielenia ulg w podatku od osób prawnych - odnotowano dynamiczny wzrost wpływów z tytułu tegoż podatku. Oczywiście wahania w tym zakresie miały miejsce w latach późniejszych ze względu na ogólne zmiany w opodatkowaniu czy - jak miało to miejsce w 2004 r. - ze względu na zaostrzenie przepisów związanych z ulgami.

Co zaś tyczy się dochodów od osób fizycznych, to w tym wypadku wzrost dochodów z podatków jest rosnący w kolejnych latach, nawet mimo ulg podatkowych. Wynika to z faktu, że Specjalne Strefy Ekonomiczne stanowią element zwiększający zatrudnienie, co z kolei sprawia, że więcej osób płaci podatek od osób fizycznych.

Komentarze